DANI 854 | 25.10.2013.

Amila Kahrović Posavljak

Piše: Amila Kahrović Posavljak

Fakulteti se pretvaraju u carstva birokratskog i tehnokratskog uma

Intervju Dana

Esad Duraković

Fakulteti se pretvaraju u carstva birokratskog i tehnokratskog uma

Akademik Esad Duraković jedno je od najznačajnijih imena bh. intelektualne scene. Osim toga, prisutan je i na svjetskoj sceni gdje je njegov koncept orijentologije napravio pravu “malu revoluciju” u nauci. Zbog toga ne čudi da su na nedavno održanom naučnom skupu, u njegovu čast, prisustvovali i profesori s prestižnog Cambridgea. S akademikom Durakovićem smo razgovarali o orijentologiji, visokom obrazovanju u BiH, promjenama u Islamskoj zajednici te o opstrukcijama provođenja presude Sejdić-Finci i ulozi predstavnika međunarodne zajednice koji “su nas ustrojili tako da se ne možemo dogovoriti”

DANI: Gospodine Durakoviću, Vaš koncept orijentologije na posve nov način interpretira tradiciju orijentalizma što je i relativna novina u bh. akademskoj zajednici kojoj nedostaje originalno teorijsko promišljanje. Možete li nam reći nešto više o tom konceptu?

DURAKOVIĆ: Samim terminom “orijentologija” radikalno se distanciram od “orijentalizma” u onome smislu u kome ga je predstavio i naučnički uvjerljivo demaskirao Edward Said. Sasvim pojednostavljeno rečeno (o tome se piše čitava literatura!), orijentalizam je svojim najvećim dijelom ideološki toliko kontaminiran, zloupotrebljavan, da se o njemu može govoriti kao o “političkoj nauci”.

Takav orijentalizam prilazi orijentalno-islamskom svijetu kao neosviještenom objektu svoje navodno nadmoćne ekspertize; Orijent je u orijentalističkom predstavljanju bolestan, dekadentan, neosviješten, neadaptabilan, remetilački itd.

Orijentalno-islamski svijet se, dakle, predstavlja kao jedna vrsta prijetnje, a iz toga se razvija i danas očigledna zapadnjačka islamofobija. “Orijentologiju” koristim kao pojam (i metodu) koji znači proučavanje orijentalno-islamskog svijeta bez ideoloških opterećenja i predrasuda, imanentno, iz njega samoga. Iz te metode nastala je moja istoimena knjiga.

U knjizi Orijentologija. Univerzum sakralnoga teksta zahvaćam navedenom metodom orijentalno-islamsku kulturu općenito, ali se fokusiram na njenu književnost koja se u orijentalističkim studijama redovno komparirala sa evropskom književnom tradicijom, ali uvijek na štetu arapske književnosti. Naime, sama činjenica da se razlikuju te tradicije (činjenica o Drugosti) uglavnom se koristila kao “argument” za izvođenje zaključaka o inferiornosti orijentalno-islamske, ili arapske tradicije, i o “estetičkoj” nadmoći evropske tradicije. U vezi s tim, dopustite, donio sam nove rezultate.

No, ja uvodim i jedan pojam koji je, koliko znam, nov, a to je “autoorijentalizam”. Pod njim podrazumijevam izrazito negativistički odnos prema orijentalno-islamskom svijetu, a koji grade i afirmiraju ljudi iz toga svijeta, ne sa tzv. Zapada. Oni se negativistički odnose prema vlastitome svijetu zato da bi se dodvorili tradiciji orijentalizma koja im uzvraća najvećim priznanjima. Na naučnom skupu, održanom povodom mojih 65 godina života, o mome pristupu orijentalno-islamskoj kulturi općenito, a književnosti posebno i o rezultatima koje sam ponudio naučnoj javnosti, govorio je, među ostalima, izuzetno afirmativno rektor jednog univerziteta u Ammanu (Jarrar), tvrdeći kako je moj pristup istinski novum. Mogu podsjetiti one koji su malo bolje upućeni da sam ja na toj “naučničkoj stazi” od svojih asistentskih dana te da sam prije više od 30 godina ušao u burnu javnu polemiku sa “službenom” evrocentričnom jugoslovenskom orijentalistikom. Moji javni naučnički zahtjevi za dekanonizaciju orijentalističke literature, kojom su dominirali evrocentrični kanoni, utjecali su na to da me se javno proglasi islamskim fundamentalistom, što je moglo biti fatalno za univerzitetsku karijeru jednoga asistenta.

PRIJAVA ŽELIM SE PRETPLATITI

Članak za pretplatnike

Da biste mogli čitati ostatak članka i dobiti mogućnost online čitanja arhive BH Dana od 800+ brojeva, potrebno je da se pretplatite.