DANI 1073 | 01.11.2019.

Đorđe Krajišnik

Piše: Đorđe Krajišnik

Kobni nesporazumi s realnošću

čitaj ako slova znaš

Atlas pseudomitologije, Svetislav Basara, Službeni glasnik, Beograd, 2018.

Kobni nesporazumi s realnošću

Neprestano zaglibljena u prošlost, Srbija, prema Basari, neprestano lebdi u sferi iracionalnog i neprestano se vraća na početak, čime se uzrokuju diskontinuiteti koji temeljno potresaju srpsko društvo i kulturu. Nakon svakog razdoblja koje je prošlo srpske elite se bore protiv tog razdoblja iako su ga uglavnom same proizvele i izabrale

Poznata je činjenica na prostoru postjugoslavije da je razlikovanje fikcije i fakcije vrlo maglovit i nejasan posao. Nemali broj puta se dešavalo da ozbiljni kulturni i društveni sporovi nastaju usljed nemogućnosti (ili odsustva želje) da se razazna šta je jedno, a šta drugo od ova dva pojma. Dovoljno je, samo ovlaš, recimo, pogledati spor oko Andrića, pa da nam bude prilično jasno šta biva kada se književnost tumači istoriografski, odnosno šta se dešava kada se fikciji učitava istorijska determinacija, te se njome traže nadomjesci za famozne istorijske nepravde.
Kada to kažem, mislim prije svega na nemogućnost razlučivanja fakta da je književnost umjetnost i da je u njoj sve dozvoljeno, ukoliko je utemeljeno u izvedbenom postupku autora. Dakle, pred književnošću nema i ne smije biti svetih stvari, niti se istorija ili bilo koji njen derivat u književnosti, ako je pisac samosvjesno, a ne mentalno suženo biće etnije, koriste da bi se nešto iz prošlosti dokazivali ili opovrgavalo sredstvima literature.
Književnost, često, istoriju koristi kao svoju građu, neke njene segmente uzima, njima se poigrava i uklapa ih u narativnu logiku teksta kojim pisac želi reći nešto više o vremenu i prostoru u kojem obitava, a ne da bi se umjetničkim sredstvima bavio prekrajanjem ili stvaranjem istorije.

Predistorijska svijest

Dakako, tu se misli prije svega na pisce koji ne misle književnost kao sredstvo političke ili nacionalne agitacije.
PRIJAVA ŽELIM SE PRETPLATITI

Članak za pretplatnike

Da biste mogli čitati ostatak članka i dobiti mogućnost online čitanja arhive BH Dana od 800+ brojeva, potrebno je da se pretplatite.