DANI 1059 | 31.08.2018.

Xavier Bougarel

Piše: Xavier Bougarel

Paravojno skretanje JNA

Feljton

Bosna, anatomija rata (II)

Paravojno skretanje JNA

Lakoća s kojom francuski istoričar slaže činjenice o počecima balkanskih ratova devedesetih gotovo je fascinantna, ali zaključci do kojih taj način vodi mnogima se, s jedne strane, neće svidjeti, a s druge pokazaće koliko su razumijevanje jednog istorijskog perioda i pogled na njega širi kad čovjek nije ograničen vlastitim učešćem i vlastitom ulogom. Dani u četiri nastavka iz knjige prenose dva poglavlja - četvrto Od vojske do paravojnih formacija, od paravojnih formacija do vojski i peto Ekonomija rata, od pljačke do mobilizacije

Političko osamostaljenje Jugoslavenske narodne armije nije jedini znak njene duboke krize. Ona se odražava i u iscrpljivanju legalnog sistema regrutacije vojnika, od obustave slanja slovenačkih vojnih obveznika u martu 1991. do masovnog dezerterstva srpskih rezervista u jesen iste godine,9 preko odbijanja Makedonije i BiH da izvrše mobilizaciju koju je proglasila nova Vrhovna komanda JNA. Raspad starješinskog kadra po etničkim i ideološkim linijama ima za posljedicu etničku homogenizaciju vojne hijerarhije,10 ali i njeno slabljenje u korist neformalnih mreža zapovjedništva. Na primjer, zahvaljujući svojoj brojnosti i neposrednoj upletenosti u rat, srpski oficiri porijeklom iz Hrvatske i BiH doprinose skretanju JNA prema velikosrpskoj ideologiji.
Ovaj postepeni preobražaj JNA, odnosno Vojske Jugoslavije objašnjava i skretanje njenog načina regrutovanja i funkcionisanja prema paravojnom modelu. Suočena s nestašicom regruta, JNA vrši neustavne i selektivne mobilizacije u srpskim krajevima Hrvatske i BiH, stvara dobrovoljačke jedinice u Srbiji i Crnoj Gori i ohrabruje stvaranje lokalnih srpskih paravojnih formacija.
PRIJAVA ŽELIM SE PRETPLATITI

Članak za pretplatnike

Da biste mogli čitati ostatak članka i dobiti mogućnost online čitanja arhive BH Dana od 800+ brojeva, potrebno je da se pretplatite.