DANI 1058 | 27.07.2018.

Xavier Bougarel

Piše: Xavier Bougarel

Kad je Srpska garda postajala, a JNA prestajala biti vojska

Feljton

Bosna, anatomija rata (I)

Kad je Srpska garda postajala, a JNA prestajala biti vojska

Lakoća s kojom francuski istoričar slaže činjenice o počecima balkanskih ratova devedesetih gotovo je fascinantna, ali zaključci do kojih taj način vodi mnogima se, s jedne strane, neće svidjeti, a s druge pokazaće koliko su razumijevanje jednog istorijskog perioda i pogled na njega širi kad čovjek nije ograničen vlastitim učešćem i vlastitom ulogom. Dani u četiri nastavka iz knjige prenose dva poglavlja - četvrto Od vojske do paravojnih formacija, od paravojnih formacija do vojski i peto Ekonomija rata, od pljačke do mobilizacije

U kontekstu bosanskog rata, upotreba termina “paravojna formacija” više je služila ratnoj propagandi nego vojnoj sociologiji. Koje je porijeklo različitih vojnih formacija na terenu? Zašto vojne situacije izgledaju tako zamršene?
Činjenica da je, u ratovima nastalim iz jugoslavenske krize, ono što su jedni nazivali “vojskom” u očima drugih često bila “paravojna formacija”, zacijelo nije beznačajna. Ali, bar u prvo vrijeme, takve pristrasne definicije više zabašuruju, nego što osvjetljavaju stvarnu prirodu oružanih formacija upletenih u te ratove. Stoga je bolje poći od neke tipologije utvrđene na osnovu nekoliko konkretnih kriterija, pri čemu se državne vojske razlikuju od političko-mafijaških ili lokalnih paravojnih formacija.
U vojskama, regrutovanje boraca počiva na redovnom pozivanju vojnih obveznika i zakonski regulisanoj mobilizaciji rezervista, a njihovo rukovođenje obezbjeđuje starješinski kadar koji je na platnom spisku države. U paravojnim formacijama, regrutovanje boraca vrši se prvenstveno na dobrovoljnoj osnovi, a njihovo održavanje i nagrađivanje počiva, u jednom slučaju, na kriminalnim djelatnostima, u drugom na porodičnoj i lokalnoj brizi.
DRŽAVNE VOJSKE, POLITIČKO-MAFIJAŠKE I LOKALNE PARAVOJNE FORMACIJE Poslije raspada Jugoslavije na nekoliko međunarodno priznatih ili samoproglašenih država, ove osnivaju vlastite vojske:1
- Jugoslavenska narodna armija (JNA) preimenovana je maja 1992.
PRIJAVA ŽELIM SE PRETPLATITI

Članak za pretplatnike

Da biste mogli čitati ostatak članka i dobiti mogućnost online čitanja arhive BH Dana od 800+ brojeva, potrebno je da se pretplatite.